Petrol Car vs Diesel Car:ભારતમાં જ્યારે પણ નવી કાર ખરીદવાની વાત આવે છે, ત્યારે ગ્રાહકના મનમાં સૌથી પહેલો પ્રશ્ન 'માઇલેજ'નો હોય છે. સામાન્ય રીતે એવું જોવા મળે છે કે સમાન સેગમેન્ટની પેટ્રોલ કારની સરખામણીએ ડીઝલ કાર 20% થી 30% વધુ માઇલેજ આપે છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આવું કેમ થાય છે? શું તે ફક્ત ઇંધણનો તફાવત છે કે એન્જિનની બનાવટનો? ચાલો આ પાછળના મુખ્ય કારણો વિગતવાર સમજીએ.
ઇંધણમાં ઉર્જાની વધુ માત્રા (Energy Density)
ડીઝલ અને પેટ્રોલ વચ્ચેનો સૌથી મોટો તફાવત તેમની ઉર્જા ક્ષમતામાં છે. ટેકનિકલ ભાષામાં કહીએ તો, ડીઝલની 'એનર્જી ડેન્સિટી' પેટ્રોલ કરતા વધારે હોય છે. એક લિટર ડીઝલમાં પેટ્રોલ કરતા લગભગ 10% થી 15% વધુ ઉર્જા સમાયેલી હોય છે. આનો અર્થ એ થયો કે જ્યારે એન્જિનમાં એક લિટર ઇંધણ બળે છે, ત્યારે ડીઝલ તેટલા જ જથ્થામાં પેટ્રોલ કરતા વધુ શક્તિ (Power) પેદા કરે છે, જે કારને વધુ અંતર કાપવામાં મદદ કરે છે.
આ પણ વાંચો
ઉચ્ચ કમ્પ્રેશન રેશિયો (High Compression Ratio)
એન્જિનની કાર્યક્ષમતા તેના કમ્પ્રેશન રેશિયો પર આધારિત હોય છે. પેટ્રોલ એન્જિનમાં હવા અને ઇંધણના મિશ્રણને દબાવવામાં આવે છે, જેનો રેશિયો સામાન્ય રીતે 8:1 થી 12:1 હોય છે. તેની સામે ડીઝલ એન્જિનમાં આ રેશિયો 14:1 થી 22:1 જેટલો ઊંચો હોય છે. વધુ કમ્પ્રેશનને કારણે ગરમી વધુ પેદા થાય છે અને ઇંધણનું દહન વધુ સારી રીતે થાય છે. જેટલું સારું દહન, તેટલી જ વધુ માઇલેજ.
કમ્પ્રેશન ઇગ્નીશન ટેકનોલોજી
પેટ્રોલ એન્જિનમાં ઇંધણને સળગાવવા માટે 'સ્પાર્ક પ્લગ'નો ઉપયોગ થાય છે, જ્યારે ડીઝલ એન્જિનમાં કોઈ સ્પાર્ક પ્લગ હોતો નથી. તેમાં હવાને એટલી હદે દબાવવામાં (Compress કરવામાં) આવે છે કે તે અત્યંત ગરમ થઈ જાય છે અને તેમાં ડીઝલ છાંટતા જ તે આપમેળે સળગી ઉઠે છે. આ પ્રક્રિયાને 'સેલ્ફ-ઇગ્નીશન' કહેવાય છે. આ પદ્ધતિ વધુ કાર્યક્ષમ છે કારણ કે તેમાં ઉર્જાનો વ્યય ઓછો થાય છે.
લો-એન્ડ ટોર્ક (Low-end Torque)
ડીઝલ એન્જિનની ખાસિયત એ છે કે તે ઓછા RPM (એન્જિનની ગતિ) પર વધુ 'ટોર્ક' એટલે કે ખેંચવાની શક્તિ આપે છે. આનો ફાયદો એ થાય છે કે ડ્રાઇવરે કારની સ્પીડ જાળવી રાખવા માટે વારંવાર એક્સિલરેટર દબાવવું પડતું નથી કે ગિયર બદલવા પડતા નથી. ખાસ કરીને હાઇવે પર લાંબી મુસાફરી દરમિયાન એન્જિન શાંતિથી ચાલે છે અને ઓછું ઇંધણ વાપરે છે.
ટૂંકમાં કહીએ તો, ડીઝલ ઇંધણની શક્તિશાળી પ્રકૃતિ અને એન્જિનની ખાસ ટેકનોલોજીને કારણે તે વધુ માઇલેજ આપે છે. જો તમારું દૈનિક રનિંગ વધારે હોય અથવા તમે વારંવાર હાઇવે પર મુસાફરી કરતા હોવ, તો ડીઝલ કાર આજે પણ આર્થિક રીતે વધુ ફાયદાકારક સાબિત થાય છે.