Fuel Policy India: કેન્દ્રીય માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રી નીતિન ગડકરીએ તાજેતરના મહિનાઓમાં ઘણી વખત સંકેત આપ્યો છે કે સરકાર દેશમાં વેચાતા પેટ્રોલમાં વધુ ઇથેનોલ ઉમેરવાનો ઇરાદો ધરાવે છે. હવે, તેમના મંત્રાલયે આ સંદર્ભમાં તેની ભવિષ્યની નીતિનો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો છે.
આ મુજબ, 85 ટકા સુધી ઇથેનોલ મિશ્રણ અને 100 ટકા ઇથેનોલ પણ ધરાવતા વાહનોને દેશમાં ચલાવવાની મંજૂરી મળી શકે છે. હાલમાં, દેશમાં 20 ટકા મિશ્રિત બળતણ (E20)ના વેચાણને કાયદેસર રીતે મંજૂરી છે. તેને E85 અથવા E100 બળતણ સુધી વિસ્તૃત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે, માર્ગ પરિવહન અને રાજમાર્ગ મંત્રાલય (MoRTH) એ 28 એપ્રિલ, 2026ના રોજ એક ડ્રાફ્ટ સૂચના જારી કરી છે, જેમાં કેન્દ્રીય મોટર વાહન નિયમો, 1989માં જરૂરી સુધારા કરવામાં આવ્યા છે.
સરકાર તરફથી વર્તમાન નીતિમાં મોટા પરિવર્તનનો આ સંકેત એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં નોંધપાત્ર અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. ભારત માત્ર પુરવઠા-બાજુના સંકટનો સામનો કરી રહ્યું નથી, પરંતુ ક્રૂડ ઓઇલના વધતા ભાવ સમગ્ર અર્થતંત્ર પર પણ અસર કરે તેવી અપેક્ષા છે.
આશરે $14 બિલિયન વિદેશી હૂંડિયામણની બચત
નોંધનીય છે કે E10 થી E20 પર સ્વિચ કર્યા પછી ભારતે પહેલાથી જ આશરે $14 બિલિયન વિદેશી હૂંડિયામણની બચત કરી છે. પરિણામે, ભારત જેટલું વધુ ઇથેનોલ-મિશ્રિત ઇંધણ વેચશે, તેનું તેલ આયાત બિલ તેટલું ઓછું થશે.
પરંતુ અહીં પ્રશ્ન એ છે કે દેશના ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગે હજુ સુધી તેના વાહનોને E20 સાથે સંપૂર્ણપણે અનુકૂલિત કર્યા નથી. E85 મિશ્રિત પેટ્રોલના વેચાણ માટે વાહનો કેવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવશે?
દૈનિક જાગરણે આ બાબતે દેશની ત્રણ મોટી ઓટોમોબાઈલ કંપનીઓ સાથે વાત કરી હતી, પરંતુ તેમણે સત્તાવાર રીતે કોઈ જવાબ આપ્યો ન હતો. કંપનીઓએ કહ્યું કે સરકાર સંપૂર્ણ નિયમો જારી કરે તે પછી જ તેઓ ટિપ્પણી કરી શકશે, કારણ કે E85 (એટલે કે, 85 ટકા ઇથેનોલ અને 15 ટકા પેટ્રોલ) માટે કેટલો સમય ફાળવવામાં આવે છે તે જોવાનું બાકી છે.
પેટ્રોલમાં 85% મિશ્રણને અલગ ઇંધણ ગ્રેડ તરીકે માન્યતા
ડ્રાફ્ટમાં પેટ્રોલમાં 85% મિશ્રણને અલગ ઇંધણ ગ્રેડ તરીકે માન્યતા આપવાનો પ્રસ્તાવ છે. તે વાહનોને શુદ્ધ ઇથેનોલ (E100) પર ચલાવવાની પણ મંજૂરી આપે છે. B100 તરીકે ઓળખાતા 100% બાયોડીઝલનો ઉપયોગ પ્રથમ વખત ભારતીય વાહનોમાં કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ છે.
તે ઉચ્ચ-ઇથેનોલ ઇંધણ માટે વાહનોના પરીક્ષણ અને પ્રમાણપત્રને સરળ બનાવવા માટે ઉત્સર્જન ધોરણોમાં ફેરફાર અને હાલના વાહન મંજૂરી નિયમોમાં ફેરફાર કરવાનો પણ પ્રસ્તાવ ધરાવે છે.
તેમાં વિવિધ સ્તરના મિશ્રણોના ઉપયોગને મંજૂરી આપીને ફ્લેક્સ-ફ્યુઅલ વાહનોને પ્રોત્સાહન આપવાનો પ્રસ્તાવ છે. ડ્રાફ્ટનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગેસોલિન પર નિર્ભરતા ઘટાડવા, સ્વચ્છ ઇંધણને પ્રોત્સાહન આપવા અને તેલ આયાત બિલ ઘટાડવાનો છે. ડ્રાફ્ટ 30 દિવસ માટે જાહેર ટિપ્પણી માટે ખુલ્લો રહેશે, ત્યારબાદ સરકાર અંતિમ નિયમોને સૂચિત કરશે.
ઓઇલ કંપનીઓએ E20 માટે 11 અબજ લિટર ઇથેનોલ ખરીદ્યું
2025-26માં ઓઇલ કંપનીઓએ E20 માટે 11 અબજ લિટર ઇથેનોલ ખરીદ્યું, જ્યારે રાષ્ટ્રીય ઇથેનોલ ઉત્પાદન હાલમાં લગભગ 20 અબજ લિટર છે. ઉદ્યોગ અહેવાલો સૂચવે છે કે આ કંપનીઓ 2027 સુધીમાં આને 27 અબજ લિટર સુધી વધારવા માટે તૈયાર છે. દેશમાં ઉત્પાદન ક્ષમતા માંગ કરતાં વધુ છે.
રોડ ટ્રાન્સપોર્ટ અને હાઇવે મંત્રી નીતિન ગડકરીએ તાજેતરમાં જણાવ્યું હતું કે ભારતે ટૂંક સમયમાં 100 ટકા ઇથેનોલ મિશ્રણનું લક્ષ્ય રાખવું જોઈએ જેથી મધ્ય પૂર્વમાં હાલમાં ચાલી રહેલા ઓઇલ સંકટનો સામનો કરી શકાય અને ઊર્જા સ્વનિર્ભરતા પ્રાપ્ત કરી શકાય.
જોકે, E85 અને E100નું ઉત્પાદન કરવા માટે ભારતમાં ઇથેનોલનું ઉત્પાદન અનેકગણું વધારવું પડશે. આ માટે વધુ નવી ડિસ્ટિલરીઓની સ્થાપના અને ફીડસ્ટોકનો વધુ ઉપયોગ કરવાની જરૂર પડશે.
સરકારે ઇથેનોલ-મિશ્રિત ઇંધણની વાહનો પર થતી અસર અને તેમની ઇંધણ કાર્યક્ષમતાને પણ સ્પષ્ટ કરવાની જરૂર પડશે. નીતિ આયોગના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે E20 વાહનના માઇલેજને બે ટકા સુધી ઘટાડી શકે છે. ઓટો કંપનીઓને વધુ ઇથેનોલ-મિશ્રિત ઇંધણ માટે વાહનો વિકસાવવા માટે નોંધપાત્ર રોકાણ કરવા માટે પણ સમજાવવાની જરૂર પડશે.