India Republic Day 2026: ભારત 26 જાન્યુઆરી, 2026ના રોજ તેનો 77મો પ્રજાસત્તાક દિવસ ઉજવશે. આ દિવસ દેશના ઈતિહાસમાં એટલા માટે યાદગાર છે કે 26 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ ભારતનું બંધારણ અમલમાં આવ્યું હતું અને ભારતને સત્તાવાર રીતે સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, ધર્મનિરપેક્ષ અને લોકશાહી પ્રજાસત્તાક તરીકે ઓળખ મળી હતી.
દર વર્ષની જેમ આ વખતે પણ દેશભરમાં પ્રજાસત્તાક દિવસ નિમિત્તે ધ્વજવંદન, સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમો અને દેશભક્તિ સમારોહોનું આયોજન થશે. સૌથી મોટો અને મુખ્ય કાર્યક્રમ નવી દિલ્હી ખાતે કર્તવ્ય પથ પર યોજાશે, જ્યાં તૈયારીઓને આખરી ઓપ આપવામાં આવી રહ્યો છે. ખાસ વાત એ છે કે આ વર્ષે કર્તવ્ય પથ પર કુલ 30 ઝાંખીઓ પ્રદર્શિત થવાની માહિતી સામે આવી છે.
કર્તવ્ય પથ પર મુખ્ય સમારોહ અને ભવ્ય પરેડ
પ્રજાસત્તાક દિવસની સૌથી મોટી ઉજવણી દર વર્ષે નવી દિલ્હીના કર્તવ્ય પથ પર યોજાય છે. અહીં રાષ્ટ્રપતિ રાષ્ટ્રીય ધ્વજ ફરકાવે છે અને શૌર્ય પુરસ્કારોનું વિતરણ કરે છે.
પરેડમાં સશસ્ત્ર દળોની ટુકડીઓ, આધુનિક મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ, ફાઇટર જેટ્સનો ફ્લાયપાસ્ટ તથા વિવિધ રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની ઝાંખીઓ વિશેષ આકર્ષણ રહે છે. દેશના અનેક ભાગોમાં શાળાઓ, સરકારી કચેરીઓ અને સંસ્થાઓમાં પણ ધ્વજવંદન અને દેશભક્તિ કાર્યક્રમો યોજવામાં આવે છે.
26 જાન્યુઆરી જ કેમ પસંદ કરવામાં આવ્યો?
ઘણા લોકોના મનમાં પ્રશ્ન હોય છે કે પ્રજાસત્તાક દિવસ માટે 26 જાન્યુઆરીની તારીખ જ કેમ પસંદ કરવામાં આવી? તેનું કારણ ભારતના સ્વતંત્રતા આંદોલન સાથે જોડાયેલું છે.
ઇતિહાસ મુજબ, 26 જાન્યુઆરી, 1930ના રોજ કોંગ્રેસના લાહોર સત્રમાં 'પૂર્ણ સ્વરાજ' (સંપૂર્ણ સ્વરાજ્ય)ની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી. આ દિવસને ભારતની સ્વતંત્રતા અને આત્મસન્માનની પ્રતીકાત્મક તારીખ માનવામાં આવે છે.
આ પછી, ડૉ. ભીમરાવ આંબેડકરની અધ્યક્ષતામાં ડ્રાફ્ટિંગ કમિટીએ લગભગ 3 વર્ષના સમયગાળામાં બંધારણ તૈયાર કર્યું, જે 26 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ અમલમાં આવ્યું. બંધારણ અમલમાં આવતા ભારત સરકારના અધિનિયમ 1935ને બદલીને દેશને સમાનતા, સ્વતંત્રતા, ન્યાય અને બંધુત્વ જેવા મૂલ્યોનો આધાર મળ્યો.
પ્રજાસત્તાક દિવસ વિશે જાણો કેટલાક રસપ્રદ તથ્યો
- ભારતનો પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસ 26 જાન્યુઆરી, 1950ના રોજ ઉજવાયો હતો.
- તે દિવસે ડૉ. રાજેન્દ્ર પ્રસાદ ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ તરીકે ધ્વજવંદન કર્યું હતું.
- શરૂઆતના વર્ષોમાં સમારોહ ઇરવિન સ્ટેડિયમ અને લાલ કિલ્લા જેવા સ્થળોએ યોજાતો હતો, બાદમાં રાજપથ (હવે કર્તવ્ય પથ) કાયમી સ્થળ બન્યો.
- ભારતના પ્રથમ મુખ્ય મહેમાન ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ સુકર્ણો હતા.
- પ્રજાસત્તાક દિવસની પરેડને વિશ્વની સૌથી મોટી લશ્કરી પરેડોમાંની એક ગણવામાં આવે છે, જેમાં હજારો સૈનિકો, ઘોડા-ઊંટની ટુકડીઓ અને મોટરસાયકલ સ્ટંટ શો પણ જોવા મળે છે.
- પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીનું સમાપન 29 જાન્યુઆરીના રોજ યોજાતા 'બીટિંગ ધ રીટ્રીટ' સમારોહથી થાય છે.
- આ સમયે રાષ્ટ્રને ગૌરવ અપાવનારા નાગરિકોને પદ્મ પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરવામાં આવે છે.
પ્રજાસત્તાક દિવસ 2026 શા માટે ખાસ છે?
2026માં ભારત ટેકનોલોજી, સંરક્ષણ, ડિજિટલ ઇન્ડિયા અને વૈશ્વિક સ્તરે પોતાની ભૂમિકા વધુ મજબૂત બનાવી રહ્યું છે. આવી સ્થિતિમાં પ્રજાસત્તાક દિવસ માત્ર ઉજવણી નથી, પરંતુ દેશની લોકશાહી શક્તિ અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવનું પ્રતિબિંબ છે.
ભારત પ્રજાસત્તાક દિવસ 2026: વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો (FAQs)
પ્રશ્ન 1: ભારત 26 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ કેટલામો પ્રજાસત્તાક દિવસ ઉજવશે?
જવાબ: ભારત 26 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ પોતાનો 77મો પ્રજાસત્તાક દિવસ ઉજવશે.
પ્રશ્ન 2: પ્રજાસત્તાક દિવસ માટે 26 જાન્યુઆરીની તારીખ જ કેમ પસંદ કરવામાં આવી હતી?
જવાબ: કારણ કે 26 જાન્યુઆરી, 1930 ના રોજ કોંગ્રેસના લાહોર સત્રમાં 'પૂર્ણ સ્વરાજ' ની ઘોષણા કરવામાં આવી હતી. આ ઐતિહાસિક દિવસની યાદમાં બંધારણ અમલમાં લાવવા માટે 26 જાન્યુઆરીની પસંદગી કરવામાં આવી હતી.
પ્રશ્ન 3: વર્ષ 2026 માં કર્તવ્ય પથ પર કુલ કેટલી ઝાંખીઓ પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે?
જવાબ: આ વર્ષે કર્તવ્ય પથ પર યોજાનારી પરેડમાં કુલ 30 ઝાંખીઓ પ્રદર્શિત કરવામાં આવશે.
પ્રશ્ન 4: ભારતના પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસના મુખ્ય મહેમાન કોણ હતા?
જવાબ: ભારતના પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસના મુખ્ય મહેમાન ઇન્ડોનેશિયાના રાષ્ટ્રપતિ સુકર્ણો હતા.
પ્રશ્ન 5: પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીનું સત્તાવાર સમાપન ક્યારે અને કેવી રીતે થાય છે?
જવાબ: પ્રજાસત્તાક દિવસની ઉજવણીનું સમાપન 29 જાન્યુઆરીના રોજ યોજાતા 'બીટિંગ ધ રીટ્રીટ' સમારોહથી થાય છે.
પ્રશ્ન 6: ભારતનું બંધારણ તૈયાર કરવામાં અંદાજે કેટલો સમય લાગ્યો હતો?
જવાબ: ડો. ભીમરાવ આંબેડકરની અધ્યક્ષતામાં ડ્રાફ્ટિંગ કમિટીએ લગભગ 3 વર્ષના સમયગાળામાં ભારતનું બંધારણ તૈયાર કર્યું હતું.
પ્રશ્ન 7: પ્રથમ પ્રજાસત્તાક દિવસે કોણે ધ્વજવંદન કર્યું હતું?
જવાબ: 26 જાન્યુઆરી, 1950 ના રોજ ભારતના પ્રથમ રાષ્ટ્રપતિ ડો. રાજેન્દ્ર પ્રસાદે પ્રથમ વખત ધ્વજવંદન કર્યું હતું.