Natural Farming: નર્મદા જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક કૃષિ અભિયાન હવે માત્ર ખેતરો પૂરતું મર્યાદિત ન રહેતા ખેડૂતોના ઘરના આંગણા સુધી પહોંચ્યું છે. રાજ્યપાલ આચાર્ય દેવવ્રતજીના માર્ગદર્શન હેઠળ જિલ્લાના ખેડૂતો હવે કિચન ગાર્ડન અને ફૂલોની ખેતીમાં પ્રાકૃતિક પદ્ધતિને પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે, જે આરોગ્ય અને અર્થતંત્ર બંને માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ રહ્યું છે.
ઘરઆંગણે રસાયણમુક્ત શાકભાજીનું વાવેતર
જિલ્લાના અનેક ખેડૂતોએ પોતાના વાડામાં કિચન ગાર્ડન વિકસાવ્યા છે, જેમાં ટામેટાં, રીંગણ, ભીંડા, મરચાં, ડૂંગળી, લસણ, દૂધી અને કોથમીર જેવી શાકભાજી પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ઉગાડવામાં આવે છે. આ રસાયણમુક્ત શાકભાજીથી પરિવારના આરોગ્યમાં સુધારો થયો છે અને બજાર પરનો આધાર ઘટતા આર્થિક ખર્ચમાં પણ ઘટાડો થયો છે.
ફૂલોની ખેતી અને આધ્યાત્મિક સંતોષ
પ્રાકૃતિક કૃષિનો પ્રભાવ ફૂલોની ખેતીમાં પણ જોવા મળી રહ્યો છે. ગલગોટા, ગુલાબ, મોગરા અને જાસૂદ જેવા ફૂલો પ્રાકૃતિક પદ્ધતિથી ઉગાડવામાં આવે છે, જેનાથી તેમની સુગંધ અને રંગ લાંબા સમય સુધી જળવાઈ રહે છે. તિલકવાડા તાલુકાના કાકડિયા ગામના ખેડૂત માનસિંગભાઈ અભાભાઈ ભીલે પોતાના ખેતરમાં આ પદ્ધતિથી ફૂલો ઉગાડી સફળતાનું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે.
આત્મા પ્રોજેક્ટ અને પ્રાયોગિક તાલીમ
નર્મદા જિલ્લામાં 'આત્મા' પ્રોજેક્ટ હેઠળ ક્લસ્ટર બેઝ અભિયાન ચલાવવામાં આવી રહ્યું છે. જેમાં:
- તાલીમ: સીઆરપી અને કૃષિ સખીઓ દ્વારા ખેડૂતોને જીવામૃત, ઘનજીવામૃત અને બીજામૃત બનાવવાની પ્રાયોગિક તાલીમ આપવામાં આવે છે.
- મોડેલ ફાર્મ: ખેડૂતોમાં વિશ્વાસ વધારવા માટે તેમને સફળ પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂતોના મોડેલ ફાર્મની મુલાકાત પણ કરાવવામાં આવે છે.
પર્યાવરણ અને અર્થતંત્રમાં સુધારો
પ્રાકૃતિક ખેતીના કારણે જમીનની જીવંતતા જળવાઈ રહે છે અને જળ પ્રદૂષણ ઘટે છે. ખેડૂતો વધારાની ઉપજ વેચીને વધારાની આવક મેળવી રહ્યા છે, જે ગ્રામ્ય અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવી રહી છે. નર્મદા જિલ્લાની આ પહેલ સાબિત કરે છે કે પ્રાકૃતિક કૃષિ એ સ્વસ્થ સમાજ અને ટકાઉ ભવિષ્ય માટેની અનિવાર્ય દિશા છે.