કચ્છના રણમાં શિક્ષણની ગૂંજ: અગરિયાના બાળકો માટે આશીર્વાદરૂપ બની ‘મોબાઈલ રણશાળા’, આધુનિક સુવિધાઓ સાથે રણ મધ્યે ભણતરના પાઠ

Kutch News: કચ્છનું નાનું રણ તેની વિષમ પરિસ્થિતિઓ અને મીઠાના ઉત્પાદન માટે જાણીતું છે. દર વર્ષે હજારો અગરિયા પરિવારો મીઠું પકવવા માટે રણમાં સ્થળાંતર કરે છે. આ આકરી મહેનત વચ્ચે સૌથી મોટો પ્રશ્ન અગરિયાના બાળકોના શિક્ષણનો હોય છે. જોકે, રાજ્ય સરકારના સકારાત્મક અભિગમ અને 'મોબાઈલ રણશાળા'ના માધ્યમથી હવે રણના છેવાડાના વિસ્તારો સુધી શિક્ષણની જ્યોત પહોંચી છે.

સ્થળાંતર છતાં શિક્ષણ અવિરત

જ્યારે અગરિયા પરિવારો મીઠું પકવવા રણમાં જાય છે, ત્યારે તેમના બાળકોએ અગાઉ અભ્યાસ અધવચ્ચે છોડવો પડતો હતો. પરંતુ હવે આ બાળકો માટે 'શાળા' પોતે ચાલતી તેમના ઘર સુધી પહોંચે છે. આ મોબાઈલ રણશાળા એક એવું માધ્યમ છે જે અગરિયા પરિવારો જ્યાં વસવાટ કરે છે ત્યાં જઈને બાળકોને પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂરું પાડે છે.

સોલાર સિસ્ટમ અને આધુનિક સાધનોથી સજ્જ શાળા

આ રણશાળા માત્ર નામની શાળા નથી, પણ ટેકનોલોજીથી સજ્જ એક આધુનિક વર્ગખંડ છે.

• ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ: બાળકોને રસપ્રદ રીતે ભણાવવા માટે એલ.ઈ.ડી (LED) સ્ક્રીન જેવા આધુનિક સાધનોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
• ગ્રીન એનર્જી: રણ વિસ્તારમાં વીજળીની સુવિધા ન હોવાથી, આ મોબાઈલ શાળામાં એલ.ઈ.ડી, પંખા અને લાઈટ ચલાવવા માટે સોલાર પેનલ (સૌર ઉર્જા)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. આનાથી ધોમધખતા તાપમાં પણ બાળકો આરામથી ભણી શકે છે.

પૌષ્ટિક આહાર અને સ્વાસ્થ્યની દરકાર

શિક્ષણની સાથે સાથે આ રણશાળાઓમાં બાળકોના પોષણ પર પણ વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવે છે. અહીં અભ્યાસ કરતા જયેશ અને રિંકુ જેવા અનેક વિદ્યાર્થીઓ જણાવે છે કે તેમને શાળામાં આવવું ખૂબ ગમે છે.

• મધ્યાહન ભોજન: બાળકોને દરરોજ ગરમ અને પૌષ્ટિક ભોજન પીરસવામાં આવે છે.
• પૂરક આહાર: બાળકોની શારીરિક વૃદ્ધિ માટે નિયમિતપણે ચીકી અને ફ્લેવર્ડ દૂધ જેવો પૌષ્ટિક આહાર પણ આપવામાં આવે છે. આ સુવિધાઓને કારણે ડ્રોપ-આઉટ રેશિયો ઘટ્યો છે અને બાળકોમાં ભણતર પ્રત્યે ઉત્સાહ વધ્યો છે.

નિષ્ણાતોનો મત

શિક્ષક જનક સિંહ સોલંકી અને સી.આર.સી. કો-ઓર્ડિનેટર શિવુભા ચાવડાના જણાવ્યા અનુસાર, આ રણશાળાઓમાં 'ઇન્ટરેક્ટિવ લર્નિંગ' પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. વિઝ્યુઅલ એડ્સના કારણે બાળકો અઘરા વિષયો પણ સરળતાથી સમજી શકે છે. રાજ્ય સરકારનો આ પ્રયાસ છે કે રણના છેલ્લા ખૂણે રહેતું બાળક પણ શિક્ષણના અધિકારથી વંચિત ન રહે.

મીઠાના અગરો વચ્ચે ચાલતી આ 'મોબાઈલ રણશાળા' ખરા અર્થમાં રાજ્ય સરકારના "સૌ ભણે, સૌ આગળ વધે" ના સૂત્રને સાર્થક કરી રહી છે. જે બાળકો ક્યારેક મીઠાના ઢગલાઓ વચ્ચે રમીને દિવસો વિતાવતા હતા, તેઓ આજે ટેકનોલોજીના માધ્યમથી ભવિષ્યના સપના જોઈ રહ્યા છે.