નવરાત્રીમાં માતાજીની પૂજા-અર્ચનાની સાથે ઘણા ભક્તો નવ દિવસના વ્રત રાખતા હોય છે. ઉપવાસ દરમિયાન શરીરની ઉર્જા જાળવી રાખવા માટે ફરાળી વાનગીઓનું વિશેષ મહત્વ છે. અહીં એવી નવ વાનગીઓ છે જે તમે ઘરે સરળતાથી બનાવી શકો છો:
મોરૈયો (સામો) એ ઉપવાસમાં ખવાતું ઉત્તમ ધાન્ય છે. બટાકા, શેકેલા સીંગદાણા, લીલા મરચાં અને ફરાળી મીઠું ઉમેરીને તેને પાણીમાં બાફીને બનાવાય છે. આ ખીચડી સ્વાદિષ્ટ હોવાની સાથે પચવામાં પણ ખૂબ હલકી છે.
એનર્જી માટે સાબુદાણા શ્રેષ્ઠ ગણાય છે. રાત્રે પલાળેલા સાબુદાણામાં બાફેલા બટાકા, જીરું અને મસાલાનો વઘાર કરીને તેને તૈયાર કરવામાં આવે છે. આ વાનગી લંચ કે ડિનર બંને માટે પરફેક્ટ છે.
શક્કરિયા કુદરતી રીતે મીઠા અને ગુણકારી હોય છે. બાફેલા કે શેકેલા શક્કરિયાના ટુકડા કરી, તેમાં શેકેલા સીંગદાણા, મરી પાવડર અને લીંબુ ઉમેરીને ચટાકેદાર ચાટ બનાવી શકાય છે.
ઉપવાસમાં સૌથી લોકપ્રિય વાનગી એટલે બટાકાની સૂકી ભાજી. બાફેલા બટાકાને તેલમાં જીરા સાથે સાંતળી, તેમાં સીંગદાણાનો ભૂકો અને લીલા મરચાં ઉમેરવામાં આવે છે. છેલ્લે કોપરાનું છીણ અને ધાણા ભભરાવવાથી તેનો સ્વાદ વધી જાય છે.
જો તમારે કંઈક હળવો અને બાફેલો નાસ્તો કરવો હોય તો ફરાળી ઢોકળા ઉત્તમ છે. મોરૈયો અને સાબુદાણાના મિશ્રણને દહીં સાથે પલાળી, તેનું ખીરું તૈયાર કરી આથો લાવીને આ ઢોકળા બનાવી શકાય છે.
વધારે ભૂખ લાગે ત્યારે આ પુરી પેટ ભરેલું રાખે છે. રાજગરા અને શિંગોડાનો લોટ મિક્સ કરી તેમાં મસાલા ઉમેરી પુરી તૈયાર કરવામાં આવે છે. જો તળેલું ટાળવું હોય તો આ જ લોટની ફરાળી ભાખરી પણ બનાવી શકાય.
મીઠાઈ તરીકે મખાનાની ખીર ખૂબ જ હેલ્ધી વિકલ્પ છે. દૂધમાં શેકેલા મખાના અને ડ્રાયફ્રૂટ્સ ઉમેરીને આ ખીર બનાવવામાં આવે છે, જે વ્રત દરમિયાન શરીરમાં કેલ્શિયમ અને પ્રોટીનનું પ્રમાણ જાળવી રાખે છે.
કંઈક સ્પેશિયલ ખાવાની ઈચ્છા હોય ત્યારે બફવડા બનાવી શકાય. બટાકાના માવાની અંદર સીંગદાણા અને મસાલાનું સ્ટફિંગ કરી, તેને રાજગરાના લોટમાં બોળીને તળવામાં આવે છે. ખજૂર-આમલીની ચટણી સાથે આ વાનગી ખૂબ જ સ્વાદિષ્ટ લાગે છે.
સાબુદાણા અને બાફેલા બટાકાના મિશ્રણમાંથી પેટીસ બનાવી તેને તવા પર ઓછા તેલમાં શેકી શકાય છે. જે લોકો ઓછું તેલ ખાવાનું પસંદ કરતા હોય તેમના માટે આ સૌથી બેસ્ટ ફરાળી નાસ્તો છે.
અવનવી રેસીપી માટે ગુજરાતી જાગરણ વાંચતા રહો.