નીતિશ કુમાર. ભારત જેવા વિશાળ અને સ્પર્ધાત્મક લોકશાહીમાં, જનતાનો વિશ્વાસ જીતવો મુશ્કેલ છે, અને તેને જાળવી રાખવું વધુ મુશ્કેલ છે. છતાં, તીવ્ર સ્પર્ધા અને જનતાની કઠોર તપાસ છતાં, નરેન્દ્ર મોદી જનતાનો વિશ્વાસ જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યા છે. જ્યારે આપણે બંને ભારતના ભૌગોલિક રીતે અલગ પ્રદેશોમાંથી આવીએ છીએ, ત્યારે આપણે એક જ પેઢીને શેર કરીએ છીએ, જેની રાજકીય ચેતના કટોકટીથી પ્રભાવિત થઈ હતી. અમે લોકશાહી સ્વતંત્રતાઓ પર હુમલો જોયો અને લોકશાહી મૂલ્યોને પુનઃસ્થાપિત કરવાના ઉદ્દેશ્યથી ચળવળમાં ભાગ લીધો. તે સંઘર્ષે જાહેર જીવન અને લોકશાહી મૂલ્યો પ્રત્યેની આપણી સમજણને આકાર આપ્યો.
દાયકાઓ સુધી, એવી ધારણા ચાલુ રહી કે, દેશના સર્વોચ્ચ પદો અમુક વિશેષાધિકારી લોકો અથવા પ્રભાવશાળી રાજકીય પરિવારોમાં જન્મેલા લોકો માટે અનામત રાખવામાં આવ્યા છે. વડા પ્રધાન મોદીની યાત્રાએ આ ધારણાને પડકાર ફેંક્યો. નમ્ર શરૂઆતથી દેશના સર્વોચ્ચ ચૂંટાયેલા પદ સુધી, મોદી લાખો લોકો માટે પ્રેરણારૂપ છે. તેમની સફળતાની વાર્તા એ માન્યતાને વધુ મજબૂત બનાવે છે કે જીવંત લોકશાહીમાં, નિશ્ચય, સખત મહેનત અને ક્ષમતાઓ તમામ અવરોધોને ટાળી શકે છે અને વ્યક્તિઓને ટોચ પર પહોંચાડી શકે છે. તેમની સફળતા ફક્ત વ્યક્તિગત સિદ્ધિ નથી. પરંતુ ભારતીય લોકશાહીની મજબૂતાઈ અને ખુલ્લાપણાની જીવંત સાક્ષી છે.
ડૉ. લોહિયા, જેપી અને અન્ય ઘણા મહાન સમાજવાદી નેતાઓના અનુયાયી તરીકે, મેં હંમેશા રાજકારણને લોકોની સુખાકારી સુનિશ્ચિત કરવાના સાધન તરીકે જોયું છે. લોકોને ગરીબીમાંથી બહાર કાઢવા અને તેમના માટે ગૌરવપૂર્ણ જીવન સુનિશ્ચિત કરવું એ કોઈપણ રાજકારણીની ટોચની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ. આ સંદર્ભમાં, પીએમ મોદીનો રેકોર્ડ ઉત્કૃષ્ટ રહ્યો છે. તેમના નેતૃત્વ હેઠળ, એનડીએ સરકારે 250 મિલિયન લોકોને બહુપરીમાણીય ગરીબીમાંથી બહાર કાઢ્યા છે. તેમની સરકાર હેઠળ, શૌચાલય, બેંક ખાતા, ઘરો, ગેસ જોડાણો, નળ પાણી પુરવઠો, આરોગ્ય વીમા કવરેજ અને અન્ય ઘણી મૂળભૂત જરૂરિયાતો લાખો લોકો સુધી પહોંચી છે.
અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ, પછાત વર્ગ, અત્યંત પછાત વર્ગ, મહિલાઓ, ગરીબ પરિવારો અને વિકાસ કાર્યક્રમોના પ્રથમ પેઢીના લાભાર્થીઓનો એક મોટો વર્ગ હવે ભારતની વિકાસ ગાથામાં સક્રિય સહભાગી તરીકે પોતાને જોવા લાગ્યો છે. યુવાનોને ખાસ યોજનાઓ દ્વારા નવી ઉદ્યોગસાહસિક તકો મળી છે. આ જૂથોને રાષ્ટ્રીય વિકાસના મુખ્ય પ્રવાહમાં લાવવાથી સામાજિક ન્યાય સુનિશ્ચિત કરવામાં મુખ્ય ઉત્પ્રેરક રહ્યો છે.
મહિલાઓના કલ્યાણ અને ગૌરવ માટે સમર્પિત મોદી સરકારની ઘણી યોજનાઓનો મહિલાઓને સીધો ફાયદો થયો છે અને તેમનું જીવન સરળ બન્યું છે. બિહારમાં મારા પોતાના અનુભવે દર્શાવ્યું છે કે જ્યારે મહિલાઓને વિકાસના પ્રયાસોના કેન્દ્રમાં મૂકવામાં આવે છે, ત્યારે સમાજ ઝડપથી પ્રગતિ કરે છે. બિહારમાં આપણા જીવિકા પ્રયોગની સફળતાની ચર્ચા હવે વિશ્વભરમાં થઈ રહી છે તેમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી. ઘણા વર્ષો સુધી મુખ્યમંત્રી તરીકે સેવા આપ્યા પછી, હું યોજનાઓના લાભો તેમના વાસ્તવિક લાભાર્થીઓ સુધી પહોંચે તે સુનિશ્ચિત કરવામાં આવતા પડકારોને સમજું છું. ફક્ત સારા ઇરાદા પૂરતા નથી; અસરકારક અમલીકરણ પણ એટલું જ મહત્વપૂર્ણ છે. નાના અને મોટા દરેક પાસાં પર કાળજીપૂર્વક ધ્યાન આપવાની જરૂર છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદી એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે શાસન નાગરિકો માટે મૂર્ત લાભો લાવે. કલ્યાણકારી યોજનાઓ હોય, માળખાગત વિકાસ હોય કે જાહેર સેવા વિતરણ હોય, તેમણે હંમેશા કાર્યક્ષમતા, પારદર્શિતા અને જવાબદારી પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું છે. સરકારી લાભો લોકો સુધી વધુ અસરકારક રીતે અને લીકેજ વિના પહોંચે ત્યારે સંસ્થાઓમાં લોકોનો વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બને છે. પ્રધાનમંત્રીના નાગરિકો સાથે સતત જોડાણ અને સંવાદ દ્વારા આ વિશ્વાસ વધુ મજબૂત બને છે, જેણે સરકાર અને લોકો વચ્ચે મજબૂત બંધન સ્થાપિત કરવામાં મદદ કરી છે.
મેં હંમેશા ભ્રષ્ટાચાર પ્રત્યે શૂન્ય-સહિષ્ણુતાના અભિગમને અપનાવ્યો છે અને તેનું સમર્થન કર્યું છે. પીએમ મોદીને જનતામાં પ્રિય બનાવનારા ગુણોમાં તેમનો દોષરહિત રેકોર્ડ અને ભ્રષ્ટાચાર સામે મજબૂત વલણનો સમાવેશ થાય છે. ભારતીય રાજકારણમાં બહુ ઓછા નેતાઓ એવા રહ્યા છે જેઓ દાયકાઓ સુધી સત્તાના સુકાન પર રહ્યા હોય, કલંકિત ન હોય. તેમણે કાનૂની પ્રક્રિયા દ્વારા ભ્રષ્ટ પ્રથાઓ સામે પગલાં લેવાની તૈયારી પણ દર્શાવી છે. પીએમ મોદીના કાર્યકાળની એક મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા વૈશ્વિક મંચ પર ભારતનું વધતું મહત્વ છે. આ જ કારણ છે કે વિશ્વ ભારત તરફ આશાની નજરે જોઈ રહ્યું છે.
પ્રધાનમંત્રી મોદીના રાજકીય પ્રવાસમાં ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી તરીકેનો લાંબો અને સફળ કાર્યકાળ શામેલ છે. તેઓ ટૂંક સમયમાં ચૂંટાયેલી સરકારના વડા તરીકે 25 વર્ષ સતત સેવા પૂર્ણ કરશે. રાજ્ય અને રાષ્ટ્રીય સ્તરે આ અનુભવે તેમને રાજ્યોની જરૂરિયાતો અને તેમને ટેકો આપવાના મહત્વની ઊંડી સમજ આપી છે. પ્રધાનમંત્રી તરીકેના તેમના કાર્યકાળે સહકારી સંઘવાદ પ્રત્યેની તેમની મજબૂત પ્રતિબદ્ધતા પર ભાર મૂક્યો. મુખ્યમંત્રી તરીકેનો મારો પોતાનો અનુભવ એ હતો કે તેમણે રાજકીય પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં લીધા વિના બિહારના વિકાસને ટેકો આપ્યો. પ્રધાનમંત્રી મોદી બિહારની અનન્ય સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓ પ્રત્યે ખૂબ આદર ધરાવે છે.
અસરકારક નેતૃત્વ માટે સતત પ્રયાસ, અથાક મહેનત અને શિસ્તની જરૂર પડે છે. પ્રધાનમંત્રી મોદીની અથાક ઉર્જા અને અતૂટ સમર્પણે તેમને આટલા લાંબા સમય સુધી વ્યાપક જાહેર વિશ્વાસ જાળવી રાખવામાં મદદ કરી છે. તેમણે ભારતના સૌથી લાંબા સમય સુધી સતત ચૂંટાયેલા પ્રધાનમંત્રી બનવાનું ગૌરવ પ્રાપ્ત કર્યું છે. જાહેર જીવનમાં તેમના યોગદાનની ઉજવણી કરવાનો અને તેમને આવી ઘણી વધુ સિદ્ધિઓ માટે શુભેચ્છા પાઠવવાનો આ પ્રસંગ છે.
(લેખક રાજ્યસભાના સભ્ય અને બિહારના ભૂતપૂર્વ મુખ્યમંત્રી છે)