SLR coach: ભારતીય રેલવે દુનિયાનું ચોથું સૌથી મોટું રેલ નેટવર્ક છે. દરરોજ લાખો લોકો ટ્રેનમાં મુસાફરી કરે છે, છતાં ઘણા મુસાફરો ટ્રેનના તમામ કોચ અને તેના નિયમોથી અજાણ હોય છે. ઘણીવાર તમે ટ્રેનના એક છેડે અથવા એન્જિનની પાછળ એક ખાસ ડબ્બો જોયો હશે જેના પર 'SLR'લખેલું હોય છે. ચાલો જાણીએ આ કોચનો અર્થ અને તેની ઉપયોગિતા શું છે.
SLR કોચનો અર્થ અને કામગીરી
SLR એટલે કે Seating cum Luggage cum Brake Van (સીટિંગ-કમ-લગેજ-કમ-ગાર્ડ વાન). નામ પ્રમાણે જ આ કોચ મુખ્યત્વે ત્રણ હેતુઓ માટે રચાયેલ છે:
ગાર્ડ માટેની કેબિન: આ કોચમાં ટ્રેનના ગાર્ડ માટે બેસવાની ખાસ વ્યવસ્થા હોય છે, જ્યાંથી તેઓ ટ્રેનના સિગ્નલ અને સલામતી પર નજર રાખે છે.
સામાન: મુસાફરોનો વધારાનો સામાન અથવા ભારે પાર્સલ રાખવા માટે આ ડબ્બામાં મોટો ખાલી ભાગ હોય છે.
બ્રેક સિસ્ટમ: કટોકટીના સમયે ટ્રેન રોકવા માટે અહીં બ્રેક લગાવવાની પણ વ્યવસ્થા હોય છે.
આ કોચ ટ્રેનમાં ક્યાં હોય છે?
સામાન્ય રીતે, SLR કોચ ટ્રેનની શરૂઆતમાં (એન્જિનની તરત જ પાછળ) અને ટ્રેનના અંતમાં લગાવવામાં આવે છે. મેઇલ, એક્સપ્રેસ અને સુપરફાસ્ટ ટ્રેનોમાં આ કોચ જોવા મળે છે. તેની ડિઝાઈન અન્ય ડબ્બા જેવી જ હોય છે, પરંતુ અંદરથી તેને બે અલગ ભાગમાં વહેંચવામાં આવેલો હોય છે.
શું સામાન્ય મુસાફરો આમાં મુસાફરી કરી શકે?
આ સૌથી મહત્વનો પ્રશ્ન છે. SLR કોચના એક ભાગમાં સામાન રાખવામાં આવે છે, જેમાં કોઈને બેસવાની મંજૂરી નથી હોતી. પરંતુ, આ કોચમાં એક નાનો ભાગ મુસાફરો માટે પણ અનામત રાખવામાં આવે છે. જોકે, તેમાં દરેક વ્યક્તિ મુસાફરી કરી શકતી નથી. આ બેઠકો મુખ્યત્વે નીચેની શ્રેણીઓ માટે હોય છે:
દિવ્યાંગ મુસાફરો: જે લોકો શારીરિક રીતે અક્ષમ છે તેમના માટે રેલવે આ કોચમાં ખાસ સુવિધા આપે છે.
કેન્સરના દર્દીઓ અથવા ગંભીર બીમાર: જેમને ખાસ સહાયની જરૂર હોય.
ઓનલાઈન ટિકિટ કેમ મળતી નથી?
સામાન્ય મુસાફરો આ કોચ માટે ઓનલાઈન ટિકિટ બુક કરી શકતા નથી કારણ કે આ કોચ જાહેર જનતા માટે નથી. સામાનના ડબ્બા માટે રેલવેના લગેજ બુકિંગ કાઉન્ટર પર જવું પડે છે, જ્યારે દિવ્યાંગો માટેની બેઠકો રેલવે સ્ટેશનના કાઉન્ટર પરથી ખાસ પરમિટ અથવા ટિકિટ દ્વારા મેળવી શકાય છે.
SLR કોચ એ રેલવેના સંચાલન અને સામાનની હેરફેર માટેનો એક મહત્વનો ભાગ છે. જો તમે દિવ્યાંગ શ્રેણીમાં નથી આવતા, તો આ કોચમાં મુસાફરી કરવી રેલવેના નિયમો વિરુદ્ધ છે અને તેના માટે દંડ થઈ શકે છે.