Women's hormonal health: આજની ભાગદોડ ભરી જિંદગી અને બદલાતી જીવનશૈલીના કારણે મહિલાઓમાં હોર્મોનલ અસંતુલન એક મોટી સમસ્યા બની ગઈ છે. મહિલાઓના એકંદર સ્વાસ્થ્ય માટે હોર્મોન્સનું સંતુલન જાળવવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. સામાન્ય રીતે સ્ત્રીઓ વજન ઘટાડવા, ત્વચાની સંભાળ અથવા સારી ઊંઘ જેવા કોઈ એક જ મુદ્દા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે. પરંતુ આપણું શરીર એક જટિલ તંત્ર છે, જ્યાં બધી પ્રણાલીઓ એકબીજા સાથે જોડાયેલી છે.
અંડાશય, થાઇરોઇડ અને એડ્રેનલ ગ્રંથીઓ જેવા અંગો મહિલાઓમાં હોર્મોન્સ નિયંત્રિત કરે છે. જો શરીરમાં રક્ત પરિભ્રમણ સારું હોય અને તણાવ ઓછો હોય, તો હોર્મોનલ હેલ્થ આપોઆપ સુધરે છે. પ્રસિદ્ધ યોગ કોચ મરિનાના જણાવ્યા અનુસાર, માલાસન અને ઉષ્ટ્રાસન એવા બે ખાસ આસનો છે જે પેલ્વિક વિસ્તાર અને શરીરના ઉપરના ભાગને લક્ષ્ય બનાવીને હોર્મોન્સને સંતુલિત કરવામાં અકસીર મદદ કરી શકે છે.
માલાસન (Garland Pose)
આ આસન શરીરના નીચેના ભાગ અને પેલ્વિક (પેડુ) વિસ્તારમાં રક્ત પ્રવાહ વધારવા અને લવચીકતા લાવવા માટે ઉત્તમ માનવામાં આવે છે.
માલાસન કરવાની રીત
- સૌથી પહેલા યોગ મેટ પર તમારા બંને પગ વચ્ચે ખભા કરતાં થોડું વધારે અંતર રાખીને સીધા ઊભા રહો.
- હવે ધીમે-ધીમે તમારા ઘૂંટણ વાળો અને ઉભડક બેસવાની સ્થિતિમાં નીચે આવો.
- ધ્યાન રાખો કે તમારી બંને એડીઓ જમીન પર ટકેલી હોવી જોઈએ અને ઘૂંટણ બહારની તરફ ખુલેલા હોવા જોઈએ.
- ત્યારબાદ, બંને હથેળીઓને છાતીની સામે લાવીને 'નમસ્કાર' મુદ્રા બનાવો.
- તમારી કોણી વડે ઘૂંટણને હળવેથી બહારની તરફ ધકેલો અને કરોડરજ્જુ એકદમ સીધી રાખો.
- આ સ્થિતિમાં સામાન્ય શ્વાસ લેતા 30 સેકન્ડથી 1 મિનિટ સુધી રહો અને પછી ધીમેથી ઊભા થઈ જાઓ.
માલાસનના ફાયદા
- તે પેલ્વિક ફ્લોરના સ્નાયુઓને મજબૂત અને ખુલ્લા કરે છે.
- નીચલા શરીરમાં જમા થયેલો માનસિક અને શારીરિક તણાવ દૂર થાય છે.
- હિપ્સ અને સાંધાઓની જડતા ઓછી થાય છે.
ઉષ્ટ્રાસન (Camel Pose)
આ આસન છાતીના ભાગને ખોલે છે, શ્વસનતંત્ર સુધારે છે અને થાઇરોઇડ ગ્રંથિને સક્રિય કરવામાં મદદ કરે છે.
ઉષ્ટ્રાસન કરવાની રીત
- આ મુદ્રા માટે સૌપ્રથમ વજ્રાસનની જેમ ઘૂંટણના બળે બેસો.
- તમારા બંને ઘૂંટણ વચ્ચે હિપ્સ જેટલું અંતર રાખો.
- હવે જાંઘને સીધી રાખીને, ધીમે-ધીમે તમારી કમરથી શરીરને પાછળની તરફ ઝુકાવો.
- તમારા બંને હાથ પાછળ લઈ જઈને રગ-રગથી બંને પગની એડીઓને પકડો.
- તમારી છાતીને ઉપર તરફ ખેંચો અને ખભાને પાછળની તરફ ખોલો.
- ગરદન પર વધુ દબાણ ન આપો, અનુકૂળ હોય તેટલું જ માથું પાછળ નમાવો.
- 15 થી 30 સેકન્ડ આ સ્થિતિમાં શ્વાસ લેતા રહો. બહાર આવવા માટે હાથ કમર પર મૂકી ધીમેથી સીધા થાઓ.
ઉષ્ટ્રાસનના ફાયદા
- ગરદન, છાતી અને પેટના સ્નાયુઓ સરસ રીતે ખેંચાય છે.
- થાઇરોઇડ ગ્રંથિ ઉત્તેજિત થાય છે અને તણાવ ઓછો થાય છે.
- શારીરિક પોશ્ચર સુધરે છે.
આ બંને આસનોનું મિશ્રણ શરીરના ઉપરના અને નીચેના ભાગને સક્રિય કરીને હોર્મોનલ હેલ્થને સપોર્ટ કરે છે. જો કે, આ કોઈ તબીબી ઈલાજ નથી. જો તમને પીઠનો દુખાવો, ઘૂંટણની સમસ્યા કે અન્ય કોઈ ગંભીર હોર્મોનલ ડિસઓર્ડર હોય, તો નિષ્ણાત અથવા ડૉક્ટરની સલાહ લીધા પછી જ આની પ્રેક્ટિસ કરવી હિતાવહ છે.