Wheat Storage Tips: હાલમાં ખેતરોમાં ઘઉંની કાપણીની મોસમ પૂરજોશમાં ચાલી રહી છે. ખેડૂતો અને ગૃહિણીઓ માટે અત્યારે સૌથી મોટો પડકાર આખા વર્ષના ઘઉંને જીવાત અને ભેજથી બચાવીને સુરક્ષિત રીતે સંગ્રહિત કરવાનો છે. ઘણીવાર મોંઘી રાસાયણિક દવાઓ વાપરવા છતાં ઘઉંમાં ઇયળ કે ધનેડા (ઝીણા) પડી જતા હોય છે. આ સમસ્યાના ઉકેલ માટે વર્ષો જૂની અને પરંપરાગત પદ્ધતિ આજે પણ એટલી જ અસરકારક સાબિત થઈ રહી છે.
ઘઉં બગડવાના મુખ્ય કારણો
- ભેજ: જો સંગ્રહના સ્થાને ભેજ હોય, તો ઘઉં કાળા પડી જાય છે અને સડવા લાગે છે.
- ધનેડા (ઝીણા): આ જંતુઓ અનાજને અંદરથી કોતરીને ખોખલું કરી નાખે છે.
- અનાજ બોરર (તિલુલા): આ જીવાત આખા સંગ્રહને નુકસાન પહોંચાડે છે અને ધીમે ધીમે આખા ઘરમાં ફેલાય છે.
લીમડાના પાન અને સાબુનો પ્રયોગ
બુંદેલખંડ જેવા ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં દાયકાઓથી એક અનોખો પ્રયોગ કરવામાં આવે છે. સાગર જિલ્લાના વડીલોના જણાવ્યા મુજબ, ઘઉંના ડ્રમ કે કોથળામાં લીમડાના પાન સાથે સાબુની ગોટી (બાર) રાખવાથી ઘઉં બે વર્ષ સુધી બગડતા નથી.
સંગ્રહ કરવાની રીત
- પ્રથમ સ્તર: સૌ પ્રથમ, કોથળા કે ડ્રમના તળિયે લીમડાના લીલા કે સૂકા પાનનો એક થર બનાવો.
- મધ્ય સ્તર: અડધો કોથળો ભરાય એટલે ફરીથી મધ્યમાં લીમડાના થોડા પાન નાખો.
- અંતિમ સ્તર: કોથળો પૂરો ભરાઈ જાય એટલે સૌથી ઉપર ફરીથી લીમડાના પાન મૂકો અને તેની સાથે એક સાબુની ગોટી (નહાવાનો કે કપડાં ધોવાનો સાબુ) મૂકી દો.
સાબુની તીવ્ર ગંધ અને લીમડાના કુદરતી જંતુનાશક ગુણોને કારણે જીવાત ઘઉંની નજીક પણ આવતી નથી. આ એક સંપૂર્ણપણે ખર્ચમુક્ત અને સુરક્ષિત પદ્ધતિ છે.
ધ્યાનમાં રાખવાની બાબતો
ઘઉં ભર્યા પછી કોથળા કે ડ્રમને ઘરના એવા ભાગમાં રાખો જ્યાં બિલકુલ ભેજ ન હોય. જ્યારે તમારે ઘઉંનો ઉપયોગ કરવો હોય, ત્યારે સાબુ અને પાન કાઢીને સાઈડમાં મૂકી દો. આ પદ્ધતિથી ઘઉં લાંબા સમય સુધી તાજા અને ખાવા યોગ્ય રહે છે. રાસાયણિક પાવડર કે ટીકડીઓ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોઈ શકે છે, તેની સરખામણીએ આ કુદરતી ઉપાય શ્રેષ્ઠ છે.