World Autism Awareness Day 2026: દર વર્ષે 2 એપ્રિલના રોજ 'વર્લ્ડ ઓટિઝમ અવેરનેસ ડે' ઉજવવામાં આવે છે. આ પ્રસંગે ઇન્સ્ટીટ્યુટ ઓફ હ્યુમન જીનેટિક્સના ડો. જયેશ શેઠ અને હોમિયોપથી નિષ્ણાત ડો. કેતન પટેલે ઓટિઝમની સારવાર અંગે મહત્વપૂર્ણ સંશોધનો અને નવી આશાઓ રજૂ કરી છે. નિષ્ણાતોના મતે, યોગ્ય આહાર (ડાયટ) અને શારીરિક કસરત દ્વારા ઓટિઝમના 80 ટકા કેસમાં નોંધપાત્ર સુધારો લાવી શકાય છે.
ઓટિઝમ શું છે અને તેનું પ્રમાણ?
ઓટિઝમ એ કોઈ માનસિક મંદતા નથી, પરંતુ મગજના ન્યુરોન્સના વાયરિંગમાં સર્જાતી ગરબડ છે, જે બાળકની વિચારવાની અને બોલવાની ક્ષમતાને અસર કરે છે. વર્તમાન આંકડાઓ અત્યંત ચોંકાવનારા છે:
- વિશ્વમાં દર 36 બાળકોમાંથી 1 બાળક ઓટિઝમથી પીડિત છે.
- આ સંખ્યા કેન્સર, ડાયાબિટીસ અને HIVગ્રસ્ત બાળકોના કુલ સરવાળા કરતા પણ વધારે છે.
- લગભગ 50% કિસ્સાઓમાં જનીનિક (Genetic) કારણો જવાબદાર હોય છે.
નિદાનના મહત્વના લક્ષણો
બાળકમાં 18 થી 24 મહિનાની ઉંમરે નીચે મુજબના લક્ષણો જણાય તો તુરંત નિદાન કરાવવું જરૂરી છે:
- સમયસર બોલતા ન શીખવું અથવા નજર ન મિલાવવી (Eye Contact).
- અન્ય બાળકો સાથે રમવાને બદલે એકલા રહેવું.
- વગર કારણે હસવું, રડવું કે ચીસો પાડવી.
- એક જ પ્રકારની પ્રવૃત્તિ (જેમ કે ગોળ ફરવું કે આંગળીઓ હલાવવી) વારંવાર કરવી.
- તીવ્ર અવાજથી ડરવું અને પોતાના શરીરને ઈજા પહોંચાડવી.
સારવારના નવા પ્રોટોકોલ અને હોમિયોપથીની ભૂમિકા
ડો. કેતન પટેલના જણાવ્યા અનુસાર, પશ્ચિમી દેશોની ગાઈડલાઈન કરતા ભારત ઓટિઝમની વ્યક્તિગત સારવારમાં ઘણું આગળ છે.
- હોમિયોપથી: જનીની અસરોને નાબૂદ કરવામાં હોમિયોપથી કારગત છે. સોડિયમ અને પોટેશિયમ ચેનલ જેવી જનીનિક ખામીઓને દવાઓ દ્વારા 90 ટકા સુધી સુધારી શકાય છે.
- ડાયટ (GFCF Diet): સારવારમાં દૂધ (Casein) અને ઘઉં (Gluten) બંધ કરવા અત્યંત જરૂરી છે. તેના બદલે સોયા મિલ્ક, બાજરી અને કઠોળનો આહાર આપવો જોઈએ.
- કસરત: દોડવું, સાયકલિંગ અને સ્વિમિંગ જેવી પ્રવૃત્તિઓ મગજના વિકાસમાં ઝડપી સુધારો લાવે છે.
નિદાનની પ્રક્રિયા
ઓટિઝમ કોઈ સીટી સ્કેન કે એમઆરઆઈથી પકડાતું નથી. તેનું નિદાન બે તબક્કામાં થાય છે:
- પ્રથમ તબક્કો: બાળકના વિકાસ દર અને વર્તણૂકનું નિરીક્ષણ.
- બીજો તબક્કો: ચાઈલ્ડ ન્યુરોલોજીસ્ટ કે ડેવલપમેન્ટ પીડિયાટ્રીસિયન દ્વારા વૈજ્ઞાનિક પ્રશ્નોત્તરી દ્વારા તપાસ.
સામાજિક પહેલ
નિષ્ણાતો હાલમાં 100 થી વધુ જરૂરિયાતમંદ બાળકો માટે વાર્ષિક રૂ. 10 લાખ સુધીની સહાય કરી રહ્યા છે. આગામી સમયમાં એલોપેથી, હોમિયોપથી અને આયુર્વેદના ડોક્ટરો સાથે મળીને ઓટિઝમ માટે એક નવો ભારતીય પ્રોટોકોલ તૈયાર કરવા કટિબદ્ધ છે.
ઓટિઝમનું વહેલું નિદાન જ શ્રેષ્ઠ સારવાર છે. જો 120 દિવસની સચોટ સારવાર અને ડાયટ ફોલો કરવામાં આવે, તો બાળકના જીવનમાં મોટો બદલાવ લાવી શકાય છે. શારીરિક કસરત અને સ્પીચ થેરાપી આ પ્રક્રિયામાં પૂરક બને છે.