પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા સ્ટ્રોબેરીનું વાવેતર: ઓછા ખર્ચે મેળવો લાખોની કમાણી; જાણો ખેતી કરવાની પદ્ધતિ અને ફાયદા

Strawberry Cultivation Through Natural Farming: ગુજરાતમાં બદલાતી ખેતીની તાસીર વચ્ચે હવે ખેડૂતો પરંપરાગત પાકો છોડીને બાગાયતી અને રોકડિયા પાકો તરફ વળ્યા છે. તેમાં પણ સ્ટ્રોબેરી એક એવો પાક છે જે ખેડૂતોને ખૂબ જ ટૂંકા ગાળામાં મોટી આવક કરાવી આપે છે. જો આ ખેતી 'પ્રાકૃતિક ખેતી' પદ્ધતિથી કરવામાં આવે, તો તે માત્ર આર્થિક રીતે જ નહીં પરંતુ જમીન અને સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ પણ અત્યંત લાભદાયી સાબિત થાય છે.

શિયાળાનો લોકપ્રિય પાક: સ્ટ્રોબેરી

સ્ટ્રોબેરી મુખ્યત્વે શિયાળાની ઋતુમાં થતો પાક છે. બજારમાં તેની ભારે માંગ અને ઊંચા ભાવને કારણે ખેડૂતો તેને 'ગોલ્ડન ક્રોપ' તરીકે જોઈ રહ્યા છે. પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા સ્ટ્રોબેરી ઉગાડવાથી રાસાયણિક ખાતરો અને ઝેરી જંતુનાશકોનો ખર્ચ શૂન્ય થઈ જાય છે, જેનાથી ખેડૂતોનો ચોખ્ખો નફો વધે છે.

જમીનની પસંદગી અને તૈયારી

સ્ટ્રોબેરી માટે રેતાળથી મધ્યમ કાળી અને સારો નિકાલ ધરાવતી જમીન ઉત્તમ ગણાય છે. પ્રાકૃતિક પદ્ધતિમાં જમીનને તૈયાર કરવા માટે નીચે મુજબના પગલાં લેવામાં આવે છે:

• ખાતર: રાસાયણિક ખાતરને બદલે સારી રીતે સડેલું દેશી ખાતર અને ઘનજીવામૃતનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
• જમીન સુધારણા: વાવેતર પૂર્વે જીવામૃત આપવાથી જમીનમાં અળસિયા અને ઉપયોગી બેક્ટેરિયાની સંખ્યા વધે છે, જે જમીનને પોચી અને ફળદ્રુપ બનાવે છે.

વાવેતર અને માવજત

નર્સરીમાંથી લાવેલા સ્વસ્થ રોપાઓને યોગ્ય અંતરે રોપવાથી હવા અને સૂર્યપ્રકાશ પૂરતા પ્રમાણમાં મળે છે.

• મલ્ચિંગનું મહત્વ: સ્ટ્રોબેરીના ફળ જમીનને અડે તો બગડી જવાની શક્યતા રહે છે. પ્રાકૃતિક ખેતીમાં સૂકું ઘાસ કે પાંદડાનું મલ્ચિંગ કરવાથી જમીનમાં ભેજ જળવાય છે, નીંદણ થતું નથી અને ફળની ગુણવત્તા જળવાય છે.
• પોષણ: સિંચાઈના પાણી સાથે નિયમિત અંતરે જીવામૃત આપવાથી છોડનો વિકાસ ઝડપી થાય છે.

જીવાત નિયંત્રણ માટે 'અસ્ત્ર'નો ઉપયોગ

રાસાયણિક દવાઓને બદલે પ્રાકૃતિક ખેતીમાં ગાય આધારિત દ્રાવણોનો ઉપયોગ થાય છે:

• નીમાસ્ત્ર અને અગ્નિઅસ્ત્ર: રોગ અને જીવાત સામે રક્ષણ મેળવવા આ કુદરતી દ્રાવણો અત્યંત અસરકારક છે.
• બ્રહ્માસ્ત્ર: પાકમાં ફૂગ કે અન્ય ગંભીર રોગોના નિયંત્રણ માટે આ દ્રાવણનો છંટકાવ કરવામાં આવે છે.

લાભદાયી પરિણામો

સામાન્ય રીતે રોપણીના 60 થી 70 દિવસમાં સ્ટ્રોબેરીના ફળ ઉતારવા લાયક થઈ જાય છે. પ્રાકૃતિક ખેતીથી તૈયાર થયેલી સ્ટ્રોબેરી સ્વાદમાં મીઠી, કદમાં સારી અને લાંબા સમય સુધી તાજી રહે છે. આવી સ્ટ્રોબેરીના બજારમાં વધુ ભાવ મળે છે કારણ કે ગ્રાહકો હવે કેમિકલ મુક્ત અને ઓર્ગેનિક ફળો તરફ વળ્યા છે.

આમ, પ્રાકૃતિક ખેતી દ્વારા સ્ટ્રોબેરીનું વાવેતર ખેડૂતો માટે સમૃદ્ધિનો માર્ગ ખોલે છે. તે જમીનનું સ્વાસ્થ્ય જાળવવાની સાથે સમાજને ઝેરમુક્ત આહાર પૂરો પાડવાનું ઉમદા કાર્ય પણ કરે છે.