Cow Dung Electricity: વધતા જતા લાઈટબિલ અને ગરમીથી પરેશાન લોકો માટે હવે એક અનોખો અને પર્યાવરણને અનુકૂળ વિકલ્પ સામે આવી રહ્યો છે ગાયના છાણ (ગોબર) માંથી વીજળીનું ઉત્પાદન. જે ગોબરનો ઉપયોગ અત્યાર સુધી ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં માત્ર રસોઈ બનાવવા કે બળતણ તરીકે થતો હતો, હવે આધુનિક ટેકનોલોજીની મદદથી તેના દ્વારા AC જેવા ભારે ઉપકરણો પણ આસાનીથી ચલાવી શકાય છે.
વીજળી બનવા પાછળનું વિજ્ઞાન
ગાયનું છાણ સીધેસીધું વીજળી ઉત્પન્ન કરતું નથી. આ માટે 'બાયોગેસ ડાયજેસ્ટર' એટલે કે ગોબર ગેસ પ્લાન્ટની જરૂર પડે છે. એક હવાચુસ્ત ટેન્કમાં ગોબર અને પાણીનું મિશ્રણ એકઠું કરવામાં આવે છે. ઓક્સિજનની ગેરહાજરીમાં બેક્ટેરિયા આ મિશ્રણને સડાવે છે, જેના કારણે 'મિથેન ગેસ' ઉત્પન્ન થાય છે. આ મિથેન ગેસને જ્યારે સ્પેશિયલ બાયોગેસ જનરેટરમાં મોકલવામાં આવે છે, ત્યારે તેમાંથી હાઈ-વોલ્ટેજ વીજળી પેદા થાય છે.
સામાન્ય પ્લાન્ટ VS હેવી લોડ
ગામડાઓમાં સામાન્ય રીતે 2 થી 4 પશુઓના છાણથી ચાલતા નાના બાયોગેસ પ્લાન્ટ હોય છે. આ પ્લાન્ટ માત્ર રસોઈ ગેસ, થોડા LED બલ્બ કે નાનો પંખો ચલાવવા પૂરતી જ ઉર્જા આપે છે. તેનાથી AC જેવા હેવી મશીનો ચલાવી શકાતા નથી. 1.5 ટનનું ઇન્વર્ટર AC ચલાવવા માટે આશરે 1.5 થી 2 કિલોવોટ વીજળીની જરૂર પડે છે. આ લોડ ઉપાડવા માટે ઘરમાં ઓછામાં ઓછો 3 થી 5 કિલોવોટની ક્ષમતાવાળો મોટો બાયોગેસ જનરેટર સેટ લગાવવો પડે છે.
આ પણ વાંચો
કેટલા ગોબર અને પશુઓની જરૂર પડે?
જો તમે રોજ 5 થી 6 કલાક AC ચલાવવા માંગતા હોવ, તો દૈનિક આશરે 150 થી 200 કિલોગ્રામ તાજા ગોબરની જરૂર પડે છે. આટલું ગોબર મેળવવા માટે વ્યક્તિ પાસે ઓછામાં ઓછા 15 થી 20 પશુઓ હોવા જરૂરી છે. આથી જ આ સિસ્ટમ મર્યાદિત જગ્યા ધરાવતા શહેરી ઘરો કરતાં મોટા ડેરી ફાર્મ, ગૌશાળાઓ અથવા ગ્રામીણ વિસ્તારોના ખેડૂતો માટે આશીર્વાદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
મોટા પાયે ફાયદા અને આત્મનિર્ભરતા
જો કોમર્શિયલ લેવલ પર મોટો બાયોગેસ પ્લાન્ટ સ્થાપવામાં આવે, તો તે માત્ર AC જ નહીં, પરંતુ આખા ઘરની લાઈટો, વોટર પંપ અને ખેતીની મોટર પણ સરળતાથી ચલાવી શકે છે. આ મોડલ ખેડૂતોને વીજ બિલમાંથી મુક્તિ અપાવી આત્મનિર્ભર બનાવે છે.
પર્યાવરણ અને ખેતીને ડબલ ફાયદો
બાયોગેસથી વીજળી બનાવવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તે સંપૂર્ણપણે પ્રદૂષણ મુક્ત ગ્રીન એનર્જી છે. આ ઉપરાંત, ગેસ બની ગયા પછી જે વેસ્ટ વધે છે, તે ખેતરો માટે ઉત્તમ ગુણવત્તાવાળું ઓર્ગેનિક ખાતર બને છે. આમ, ગોબર ગેસ પ્લાન્ટ એ વીજળીની બચત સાથે ઓર્ગેનિક ખેતી તરફ લઈ જતો એક બેસ્ટ દેશી જુગાડ છે.