Agriculture News: ભારતીય સંસ્કૃતિ અને આયુર્વેદમાં અમૂલ્ય સ્થાન ધરાવતો લીમડો હવે આધુનિક પ્રાકૃતિક કૃષિમાં ક્રાંતિ લાવી રહ્યો છે. પંચમહાલ સહિત રાજ્યભરમાં પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે લીમડો એક એવું સશક્ત માધ્યમ બન્યો છે જે જંતુનાશક અને ખાતર બંનેની ગેરહાજરી પૂરી કરે છે.
જૈવિક જંતુનાશક તરીકેનો ઉપયોગ
લીમડામાં રહેલું ‘એઝાડીરેક્ટીન’ નામનું સંયોજન જંતુઓ માટે અત્યંત ઘાતક સાબિત થાય છે.
- જીવાત પર નિયંત્રણ: લીમડાના પાંદડા, બીજ અને તેલમાંથી બનાવેલ 'નીમ ઓઈલ' સફેદ માખી, તીડ, એફિડ્સ અને કેટરપિલર જેવી જીવાતોને કુદરતી રીતે કાબૂમાં રાખે છે.
- નીમ ત્રિકાલ: ખેડૂતો લીમડાના વિવિધ અંશોમાંથી નીમ ત્રિકાલ બનાવીને પાક પર છંટકાવ કરે છે, જે છોડને રોગમુક્ત રાખવામાં મદદ કરે છે.
જમીન સુધારણા અને પોષણ
લીમડો માત્ર પાકની ઉપર જ નહીં, પણ જમીનની અંદર પણ જાદુઈ અસર કરે છે:
- કુદરતી ખાતર: લીમડાના પાંદડા અને બીજ જમીનમાં ભળવાથી નાઈટ્રોજન, ફોસ્ફરસ અને પોટેશિયમ જેવા પોષક તત્વો મળે છે.
- જીવાણુ સંરક્ષણ: તેના જીવાણુનાશક તત્વો જમીનમાં રહેલી હાનિકારક ફૂગ અને બેક્ટેરિયાનો નાશ કરી જમીનને ફળદ્રુપ બનાવે છે.
બીજ સંરક્ષણની જૂની અને અસરકારક રીત
દેશી બીજને લાંબા સમય સુધી સુરક્ષિત રાખવા માટે પ્રાચીન કાળથી લીમડાના પાંદડાનો ઉપયોગ થાય છે. આ પદ્ધતિથી બીજને ફૂગ અને જીવાત લાગતી નથી. આ ઉપરાંત, અંતર પાક તરીકે લીમડો ઉગાડવાથી ખેતરમાં ભેજનું પ્રમાણ જળવાઈ રહે છે અને તાપમાનનું નિયંત્રણ પણ થાય છે. ટૂંકમાં, પ્રાકૃતિક ખેતી તરફ વળતા ખેડૂતો માટે લીમડો એ કુદરતની એવી ભેટ છે જે ખેતીના ખર્ચમાં ઘટાડો કરે છે અને જમીન તેમજ પાકનું સ્વાસ્થ્ય જાળવે છે.