India US Partnership: વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ અને બદલાતા ભૌગોલિક-રાજકીય સમીકરણો વચ્ચે ભારત અને અમેરિકાની મિત્રતા વધુ ગાઢ બની રહી છે. અમેરિકાના સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ માર્કો રુબિયોએ ભારતને 'ઉત્તમ ભાગીદાર' ગણાવીને એક મોટી જાહેરાત કરી છે. રુબિયોએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ભારતની ઉર્જા સુરક્ષાને સુનિશ્ચિત કરવા માટે અમેરિકા ભારતને જોઈએ તેટલું ઈંધણ વેચવા માટે સંપૂર્ણપણે તૈયાર છે. તેમની આ ટિપ્પણી એવા સમયે આવી છે જ્યારે વિશ્વમાં તેલ અને ગેસના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે.
રુબિયોનો ભારત પ્રવાસ: ક્વાડ બેઠક પર નજર
માર્કો રુબિયો 23 થી 26 મે દરમિયાન ભારતની સત્તાવાર મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. આ મુલાકાત દરમિયાન તેઓ કોલકાતા, આગ્રા, જયપુર અને નવી દિલ્હી જેવા મહત્વના શહેરોની મુલાકાત લેશે. રુબિયોએ જણાવ્યું હતું કે, "ભારત અમારો અત્યંત ભરોસાપાત્ર સાથી છે. આ મુલાકાત માત્ર દ્વિપક્ષીય સંબંધો માટે જ નહીં, પરંતુ ક્વાડ (QUAD) રાષ્ટ્રોના મંત્રીઓ સાથેની બેઠક માટે પણ નિર્ણાયક સાબિત થશે." આ વર્ષના અંતમાં યોજાનારી ક્વાડ સમિટની પૂર્વતૈયારીના ભાગરૂપે આ મુલાકાતને જોવામાં આવી રહી છે.
ઈરાનને સ્પષ્ટ ચેતવણી: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર દાદાગીરી નહીં ચાલે
વૈશ્વિક વેપારના સૌથી મહત્વના માર્ગોમાંના એક એવા 'હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ' પર નિયંત્રણ મેળવવાના ઈરાનના પ્રયાસો સામે રુબિયોએ લાલ આંખ કરી છે. અહેવાલો મુજબ, ઈરાન હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર 'કાયમી ટોલ' વસૂલવા અંગે ઓમાન સાથે ચર્ચા કરી રહ્યું છે. રુબિયોએ આ અંગે કડક શબ્દોમાં કહ્યું હતું કે, "અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર તેહરાનના કોઈપણ પ્રકારના વર્ચસ્વને સહન કરશે નહીં. નેવિગેશનની સ્વતંત્રતા પરનો કોઈપણ ખતરો વૈશ્વિક વેપાર માટે સીધો પડકાર છે."
વેનેઝુએલાનું તેલ અને ભારતની ભૂમિકા
રુબિયોએ વધુમાં માહિતી આપી હતી કે વેનેઝુએલાના કાર્યકારી રાષ્ટ્રપતિ ડેલ્સી રોડ્રિગ્ઝ પણ આગામી સપ્તાહે ભારતની મુલાકાતે આવશે. આ મુલાકાતનો મુખ્ય એજન્ડા તેલના વેચાણ અને સહયોગ અંગેનો રહેશે. ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકાએ વેનેઝુએલા પાસેથી ક્રૂડ તેલની આયાતમાં મોટો વધારો કર્યો છે. રુબિયોએ સંકેત આપ્યો છે કે ભારત માટે વેનેઝુએલા પાસેથી તેલ મેળવવાની તકો હવે વધી શકે છે, જે ભારતની તેલની આયાતની નિર્ભરતાને અન્ય દેશો પરથી ઘટાડી શકે છે.
ભારતમાં વધતા ઇંધણના ભાવ અને ઉર્જા સંકટ
ઈરાન અને પશ્ચિમી દેશો વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલની ભારે અછત સર્જાઈ છે. ભારત તેની જરૂરિયાતનું 80% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે, જેના કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય ભાવ વધારાની સીધી અસર ભારતીય ગ્રાહકો પર પડી રહી છે.
કિંમતોમાં વધારો: ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓ (OMC) પર વધી રહેલા નાણાકીય બોજને કારણે ભારતે છેલ્લા ચાર દિવસમાં બે વાર ભાવ વધારો કર્યો છે. પ્રથમ વખત ₹3 અને ત્યારબાદ 90 પૈસાનો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
અમેરિકાનો સાથ: રુબિયોની ઈંધણ વેચવાની ઓફર ભારત માટે અત્યંત મહત્વની છે, કારણ કે તે રશિયા અને મધ્ય પૂર્વના દેશો સિવાય ભારતને એક નવો અને વિશ્વાસપાત્ર વિકલ્પ પૂરો પાડશે.
વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીમાં નવો વળાંક
રુબિયોની આ મુલાકાત અને તેમના નિવેદનો દર્શાવે છે કે વોશિંગ્ટન હવે ભારતને માત્ર એક બજાર તરીકે નહીં, પરંતુ એક વ્યૂહાત્મક ભાગીદાર તરીકે જોઈ રહ્યું છે. ખાસ કરીને જ્યારે ચીન ઈન્ડો-પેસિફિક વિસ્તારમાં પોતાનો પ્રભાવ વધારી રહ્યું છે, ત્યારે ભારત-અમેરિકાનું આ ઉર્જા અને સંરક્ષણ જોડાણ એશિયામાં સત્તાનું સંતુલન જાળવવામાં મહત્વનું સાબિત થશે.