Gold Price Crash: સોનાના ભાવમાં આવતા મોટા ઉછાળા અને ત્યારબાદ જોવા મળતા આકસ્મિક કડાકાનો ઇતિહાસ ઘણો જૂનો છે. હાલમાં જ્યારે સોનું તેના રેકોર્ડ સ્તરથી નીચે આવી રહ્યું છે, ત્યારે રોકાણકારોમાં ફફડાટ છે કે શું સોનાનો 'સુવર્ણ યુગ' પૂરો થઈ ગયો છે? ઐતિહાસિક ડેટા અને વર્તમાન ભૌગોલિક-રાજકીય પરિસ્થિતિઓ સૂચવે છે કે સોનાના ભાવમાં હજુ પણ મોટો ઘટાડો આવી શકે છે.
કિંમતી ધાતુ સોનામાં રોકાણ કરનારાઓ માટે હાલનો સમય ભારે મથામણભર્યો છે. વર્ષ 2026ની શરૂઆતમાં સોનાએ $5,602 પ્રતિ ઔંસની ઐતિહાસિક સપાટી વટાવી હતી, પરંતુ છેલ્લા ત્રણ મહિનામાં તેમાં 20%નો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે જો ઐતિહાસિક પેટર્નનું પુનરાવર્તન થશે, તો સોનું ભારતીય બજારમાં ₹90,000ની નીચે પણ સરકી શકે છે.
સોનાના ભાવમાં મોટા ઘટાડાનો ઇતિહાસ
સોનાના ભાવમાં જ્યારે પણ મોટી તેજી આવી છે, ત્યારે તેની પાછળ તીવ્ર કરેક્શન (ઘટાડો) પણ આવ્યું છે. ઇતિહાસમાં આવા ત્રણ મુખ્ય તબક્કાઓ નોંધાયા છે:
1) 1974-1976નો સમયગાળો:
ઓગસ્ટ 1971 થી નવેમ્બર 1974 દરમિયાન સોનામાં 353%નો જંગી ઉછાળો આવ્યો હતો. જોકે, ત્યારબાદ માત્ર બે વર્ષમાં ભાવ 43% જેટલા તૂટ્યા હતા. આ ઘટાડા પાછળ વધતા વ્યાજ દર, મજબૂત ડોલર અને વિયેતનામ યુદ્ધના અંત પછી ઘટેલું વૈશ્વિક જોખમ મુખ્ય કારણો હતા.
2) 1980ના દાયકાનો યુગ:
આ ગાળો સોના માટે સૌથી વધુ અસ્થિર રહ્યો હતો. 1976 થી 1980 વચ્ચે 541%ની તેજી બાદ સોનું 52% તૂટ્યું હતું. તે સમયે અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વના ચેરમેન પોલ વોલ્કરે ફુગાવાને ડામવા વ્યાજ દરમાં તોતિંગ વધારો કર્યો હતો, જે સોના માટે નકારાત્મક સાબિત થયો હતો.
3) 1999 થી 2011નો સમયગાળો:
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ મુજબ, 1971 પછીનો સૌથી લાંબો તેજીનો દોર આ સમયગાળામાં જોવા મળ્યો હતો, જેમાં સોનું 612% વધ્યું હતું. પરંતુ 2011 થી 2015 દરમિયાન તેમાં ફરી 42%નો મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો. અમેરિકી અર્થતંત્રમાં સુધારો અને ડોલરની મજબૂતીએ સોનાનું આકર્ષણ ઘટાડ્યું હતું.
વર્તમાન સ્થિતિ: 2026માં આગળ શું?
જાન્યુઆરી 2026માં સોનું તેની ટોચ પર હતું, પરંતુ ઈરાન-યુએસ સંઘર્ષ બાદ સ્થિતિ બદલાઈ છે. તેલના વધતા ભાવને કારણે યુએસ ડોલર મજબૂત થઈ રહ્યો છે અને ફુગાવો વધી રહ્યો છે. પરિણામે, યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ વ્યાજ દરોમાં ઘટાડો કરવાનું ટાળી શકે છે. જો વ્યાજ દર ઊંચા રહેશે, તો સોનાના ભાવમાં વધુ ઘટાડો અનિવાર્ય છે.
કિંમતમાં કેટલો ઘટાડો થઈ શકે?
જો 2026માં સોનું તેની રેકોર્ડ ઊંચાઈથી ૫૦% જેટલું કરેક્શન લે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભાવ $2,800 થી $3,000 પ્રતિ ઔંસ સુધી આવી શકે છે.
ભારતીય બજાર પર અસર: આવી સ્થિતિમાં ભારતમાં સોનાના ભાવ ₹85,300 થી ₹91,400 પ્રતિ 10 ગ્રામની વચ્ચે જોવા મળી શકે છે. હાલના તબક્કે નિષ્ણાતો $3,600ના સ્તર પર નજર રાખી રહ્યા છે.